جیرفت...
جیرفت سرزمین زیبایی ها(2)
افضل الدين كرماني در كتاب خود ( عقدالعلي ) درباره اين منطقه چنين نوشته است :
از خواص او به پنج فرسنگي ، كوهيست كه آن را ميزان خوانند . ناحيتي بانزه ،لطيف به غايت سرد در فصل بهار و موسم گل خلد برين و نگارخانه چين است . نسيم اسحار او در بدرقه روايح ازهار روح را بنوازد و هزاردستان در سايه گل نغمه خويش با ساز مستان بسازد.اقليم سرد كوهستاني اين آب و هواي سرد كوهستاني عمدتا بر محور كوهستاني با ارتفاع 2000 تا 4000 متر از سطح دريا است . بيشترين مناطقي كه اين اقليم هوايي را شامل مي شوند نواحي كوهستاني ساردوئيه ، بحر آسمان و قسمتهايي از جبالبارز از جمله جشار مي باشند . درجه هوا در بعضي از اين مناطق مانند سربيژن گاهي در زمستان به 20 درجه زير صفر مي رسد و ريزش باران در اين نواحي به صورت برف مي باشد .
جاذبه هاي گردشگري
كاوشهاي باستان شناسي اخير شهر دقيانوس نويد اين را مي دهد كه جيرفت اين مهد تمدن شرق در آينده نزديك مورد توجه سياحت گران قرار خواهد گرفت . هر چند كه جيرفت آنچنان غني است كه با محصولات ديگر خود در دنيا مطرح مي باشد . در اين بخش به جاذبه هاي زيارتي و سياحتي اين منطقه مي پردازيم كه مهمترين آنها عبارتند از :
1-سازه خشتي ( زيگورات ) با بيش از يك ميليون خشت كشف اين سازه خشتي با بيش از يك ميليون خشت در محوطه هاي تاريخي جيرفت كه به بهشت گمشده باستان شناسان لقب يافته است ، گامهاي جديدي را براي اثبات يك تمدن عظيم در اين منطقه برداشته است . دكتر يوسف مجيد زاده سرپرست هيات كاوش د رمحوطه هاي تاريخي جيرفت د رمورد كشف سازه عظيم خشتي گفته است : اين سازه عظيم خشتي داراي يك سكوي دو طبقه است كه هنوز كاربري دقيق آن مشخص نشده است .
وي گفته است : در ساخت اين سازه خشتي بيش از يك ميليون خشت به كار رفته و ابعاد طبقه پائين آن حدود 400 متر در 400 متر و طبقه بالاي آن حدود 250 متر در 250 متر است ايشان همچنين با مهم خواندن كشف اين سازه خشتي گفته است : كاربرد تعداد زيادي خشت در اين سازه نشان دهنده آن است كه كارگران ، هنرمندان و متخصصان زيادي بايد در سه هزار سال پيش به ساخت آن پرداخته باشند و اين علاوه بر نشان دادن اهميت اين منطقه بيانگر كاربري عمومي اين سازه و حضور تمدن غني در اين منطقه است . به اعتقد باستان شناسان كشف اين سازه و مشخص شدن كاربري دقيق آن در آينده نقش اساسي براي شناخت عظمت تمدن جيرفت و بسياري از سوالات پيش روي باستان شناسان خواهد شد .
2-گرمابه بزرگ در منطقه بهجرد سفلي اين حمام داراي مخازن بزرگ و كوچك آب ، اطاق هاي شستشو ، اطاق ورودي با كفپوش آجري با چيدن طرح لوزي به ابعاد 5 * 42 * 42 سانتيمتر ، اطاق هايي با اندود ساروج و نشانه هايي از نقاشي آبي و سفيد با نورگيرهايي با شيشه هاي رنگين مدور مي باشد .
3- موزه جيرفت تعدادي از اشياء كشف شده در اين محل نگهداري مي شود . بخش عمده اين اسياي بازيافتي را ظروف تزئيني ساخته شده از سنگ صابون تشكيل مي دهد .
از ميان حدود هزار قلم شي بازيافتي در حدود سيصد قلم از ظروف سنگي تزئين شده با نقوش برجسته و گاه كنده كاري شده براي ترصيع تشكيل مي دهد ، كه نقش مايه هاي تزئيني آنها را انواع خاصي از جانوران ، موجودات هيولايي و افسانه اي ، انسان و نيز گونه هاي چندي از گياهان مانند نخل ، نماي باروي دور شهرها و بناهاي درون آن را در برمي گيرد . بقيه اين اشياء به طور تقريبا برابر ميان گونه هاي ديگري از آثار هنري تقسيم شده است كه آنها عبارتند از :
الف ) سرديس و تنديس انسان و جانوران از سنگ مرمر .
ب ) پيكره انسان و جانوران از سنگ صابوني .
ج ) پيكره انسان و جانوران از مفرغ يا بخشي از اشياي تزئيني پيچيده تر .
د ) افزون بر ظروف ، گونه هاي متعددي از اشياء متفاوت از همان سنگ مانند چهار پايه ( به احتمال نماي معبد ) با شباهت بسيار زياد به يافته هاي مشابه از حفريات شهداد .
ه ) سفال منقوش يا ساده شبيه سفالهاي به دست آمده از شهداد ، تپه يحيي در كرمان و شهر سوخته سيستان كه تاريخ آنها به اواخر هزاره چهارم و هزاره سوم ق . م مي رسد .
و ) اشياي كوچك گوناگون از سنگ لاجورد ، مانند مهره هاي مسطح و استوانه اي با نقش مايه هاي انسان ، شير با سر انسان ، عقاب و نقوش هندسي همراه با پيكرهاي انسان و جانور و سرانجام ظروف ساده ، مهره هاي استوانه اي و پيكرهاي گوناگون از سنگ مرمر . ظروف سنگي منقوش جيرفت از لحاظ سبك به گروه سري قديمي قديمي ترين گروه از سه گروه ظروف سنگ لاجوردي تعلق دارد كه آن را به اواسط هزاره سوم ق . م تاريخ گذاري كرده اند .
4- مقبره سلطان سيد احمد در بخش ساردوئيه اين مقبره از مكانهاي متبركه اي است كه از احترام و تقدس زيادي نزد مردم برخوردار است . آن حضرت را برادر امام رضا ( ع ) و حضرت معصومه ( س ) و حضرت شاه چراغ ( ع ) مي دانند . اين مقبره داراي زائرسرا و بوستان تفريحي زيبايي مي باشد .
5- سد جيرفت اين سد از مكانهاي زيباي ديدني جيرفت است كه در تنگه زيباي نراب بر روي رودخانه هليل رود قرار دارد .
ديگر مناطق زيارتي و سياحتي جيرفت را مناطق و مكانهايي مانند بناي تاريخي تخت سليمان ، گورخانه اسفندقه ، كاروانسراي سربيژن ، كاروانسراي خون سرخ ، زيارتگاه كت گرگ و تمگاوان ، زيارت بي بي شهربانو ، زيارتگاه غار شعيب ، خرابه هاي شهر دقيانوس ، قلعه و آبشار دوساري ، آبشار سرنكوه ، چاه آرتزين چمن ، بوستان شهيد دليري و بوستان ولي عصر ( عج ) تشكيل مي دهند . رشته كوهها در رابطه با ارتفاعات جيرفت دو ديدگاه وجود دارد . عده اي آنها را جزء حوزه مركزي و دنباله رشته كوههاي مركزي كه از چين خوردگيهاي آذربايجان شروع شده مي دانند ، عده اي ديگر اين ارتفاعات را ادامه ارتفاعات زاگرس و جزء آن ارتفاعات مي دانند .
حدود 53 درصد از وسعت جيرفت را كوهها و 12 درصد از وسعت آن را تپه ها به خود اختصاص داده اند كه مهمترين اين ارتفاعات يا رشته كوهها عبارتند از :
1- رشته كوههاي جبالبارزاين رشته كوهها در شمال و شمال شرقي از گردنه دهبكري در شمال شرقي سربيژن و شمال كوههاي دلفارد شروع شده و به 280 كيلومتر تا مرز بلوچستان ادامه دارد . و علت نامگذاري آن بلندي ارتفاعات است كه جبال به معني كوه و بارز به معناي بلندي ( كوههاي بلند ) مي باشد .
الف ) قله علم شاه با ارتفاع 3750 متر در شرق جيرفت قرار دارد كه بلندترين و مشهورترين آبشار منطقه با نام رود فرق با ارتفاعي در حدود 175 متر در اين قله مي باشد .
ب ) قله درمين با ارتفاع 3550 متر مرتفع ترين رشته كوه مياني جبالبارز مي باشد .
ج ) قله فاشكوه كه 3521 متر ارتفاع دارد اين قله مرتفع ترين قله رشته كوه شمالي جبالبارز است .
2- رشته كوههاي شمال و شمال غربي جيرفت:
الف ) ارتفاعات بحر آسمان ارتفاع قله بحر آسمان 3886 متر است كه از جمله بلندترين قلل استان محسوب مي شود .
ب ) ارتفاعات ساردوئيه و دلفارد مهمترين اين ارتفاعات در منطقه دلفارد قرار دارد كه 3348 متر ارتفاع دارد .
3- ارتفاعات غرب جيرفت قله تراب با ارتفاع 1725 متر ، قله غوشان كوه در دولت آباد اسفندقه ، قله ماران با ارتفاع 2645 متر از مهمترين ارتفاعات اين منطقه مي باشند . آبشارهاي مهم اين ارتفاعات عبارتند از :
الف ) آبشار سرنكوه با ارتفاع 175 متر از بلندترين آبشارهاي ايران است .
ب ) آبشارهاي رود فرق در حدود 170 متر ارتفاع دارد . ج ) آبشار كرا اين آبشار در منطقه دلفارد قرار دارد .
د ) آبشار ده والي ساردوئيه.