جيرفت كهن ترين تمدن شرق امروز كه بعنوان مركز تمدن جنوب شرق ايران از آن در تواريخ به نيكي ياد شده و داراي وسعتي بيش از آنچه امروز مي باشد ، بوده است . بطوريكه حتي تا سال 1359 از طرف شمال به راين و بردسير و قنات ملك و از طرف شرق به شهرستان بم و استان سيستان و بلوچستان و از طرف جنوب به ميناب و جاسك و از طرف غرب به كوه شاه ، جاله موت و قسمتي از صوغان بافت محدود بوده است . البته در زمان حال بواسطه تقسيمات كشوري وسعت آن كمتر شده است . جيرفت شهري با كشتزارهاي گندم كه هر سنبله آن سنبل هستي و باغهاي مختلف كه از ريشه آنها باده جانبخش مي دمد ، جولانگاه سرداران ياغي تاريخ ، با مردمان ساده اش ، با دلهايي گرم به گرمي هوايش ، شهري باشكوه زير پاي تاريخ و كوچه باغهاي شاعرانه و نارنجستانهاي سرسبز در كنار جنازه شهر اساطيري دقيانوس واقغ در جنوب شرقي ايران در طول جغرافيايي 56 تا 95 درجه و عرض جغرافيايي 28 تا 29 درجه محدود است . مساحت آن 18438 كيلومتر مربع و 1843800 هكتار مي باشد ، كه از لحاظ وسعت 11 درصد مساحت استانرا تشكيل مي دهد . طبق سرشماري سال 1375 جمعيت اين شهرستان 208874 نفر ذكر شده است . از لحاظ پراكندگي جمعيت هر چند نواحي كوهستاني 53 درصد از وسعت جيرفت را در برمي گيرد ، اما از نواحي كم جمعيت يا خالي از جمعيت به حساب مي آيد . ولي در عوض نواحي كم ارتفاع يعني در جلگه جيرفت حداقل براي مدت 9 ماه از سال بيش از 80 درصد جمعيت را در خود جاي داده است و دو سه ماه باقيمانده از سال تعداد كثيري براي استفاده از هواي مناسب و مطبوع مناطق خوش آب و هوا و فرار از گرماي تابستان از اين شهر بصورت موقت به نواحي مرتفع سردسيري مهاجرت مي نمايند . رشد جمعيت در شهرستان جيرفت نسبت به ديگر شهرهاي استان كرمان از همه بالاتر مي باشد ، براساس آخرين اطلاعات رشد نسبي جمعيت 6/2 درصد است . رشد مطلق كه ناشي از مهاجرت پذيري جمعيت است ، در سالهاي اخير بسيار بالا بوده است . به خصوص از ديگر شهرهاي استان و كشور كه در اين منطقه به كارهاي كشاورزي و خدماتي مشغول مي باشند . مردم جيرفت با توجه به گستردگي جغرافيايي ، اكثريت فارس زبان هستند . ولي در نواحي مختلف با لهجه ها و گويش هاي مختلف صحبت مي كنند ، كه با ساير گويش ها و لهجه هاي استان كرمان تفاوت زيادي دارد . زبان دوم مردم جيرفت كه بيشتر در نواحي گرمسيري رايج مي باشد ، نوعي زبان محلي است كه اين زبان مخلوطي از زبانهاي عربي ، بلوچي و فارسي است . البته در بين روستاهاي همجوار با استان سيستان و بلوچستان زبان بلوچي رايج است و در نواحي ساردوئيه لهجه لري رواج اندكي دارد . دين مردم جيرفت اسلام است كه تقريبا 99 درصد شيعه اثني عشري هستند . و در نواحي مرزي بلوچستان اهل تسنن زندگي مي كنند . 

     محصولات مهم كشاورزی شهرستان‌های جيرفت بزرگ 

  

  

محصولات مهم كشاورزي اين شهرستان را مي توان به سه دسته تقسيم بندي نمود كه عبارتند از : الف ) محصولات گرمسيري اين محصولات مهمترين و بزرگترين برداشت منطقه محسوب مي شوند و در اقتصاد بسيار موثر مي باشند كه مهمترين اين محصولات عبارتند از : 1- مركبات به اعتقاد كارشناسان مرغوب ترين مركبات ايران در اين ناحيه به عمل مي آيد كه از صادرات مهم اين منطقه است . مهمترين آنها را ليمو ترش ، ليمو شيرين ، پرتقال ، گريپ فروت ، نارنگي تشكيل مي دهد . البته با اصلاح نژاد ، امروزه پرتقال هاي معروفي چون توسرخ ، مارسلي ، واشنگتن به عمل آمده است . 2- خرما يكي از لذيذترين محصولات منطقه است كه بعد از مركبات در مرتبه بعدي قرار دارد . بطوريكه اصطخري در مسالك الممالك ص 143 درباره كشت خرما در اين منطقه كه قدمتي طولاني دارد مي گويد :‌ در آنجا گلستان بسياريست درختان نخل به وفور آن مردم را سنتي است ، كه هر چه از فواكه باد بريزد از زمين برندارند و بگذارند كه ضعفا و فقرا آن را جمع كنند و گاه باشد كه نصيب فقرا بيشتر از مالكان باشد . 3-كشت جاليزي كه شامل خيارسبز ، هندوانه ، گوجه فرنگي ، طالبي ، بادمجان ، گرمك ، كدو و انواع سبزيها است . امروز با احداث گلخانه ها اين محصولات طرفداران زيادي پيدا كرده است . ديگر محصولات گرمسيري اين منطقه عبارتند از : حبوبات شامل لوبيا ، ماش ، باقلا ، دانه هاي روغني نظير كنجد ، ذرت ، آفتابگردان و همچنين موز ، انبه ، حنا و گندم ب ) محصولات ناحيه معتدل و نيمه گرمسيري شامل نواحي دلفارد ، ميجان ، سقدر مي باشد كه محصولات مهم آنها عبارتند از : انار ، انجير ، ليمو ترش ، پرتقال ، بادام ، زردآلو ، هلو ، سيب درختي و انگور . ج ) محصولات نواحي سردسيري • عمدتا در بخش ساردوئيه و نواحي مرتفع محمد آباد مسكون مي باشند كه از مهمترين آنها مي توان از گردو ، آلبالو ، گيلاس ، گلابي و غيره نام برد . البته به غير از درختان ثمرده درختان ديگري نظير گز و سپيدار كاشته مي شود . پوششهاي گياهي مناطق گرمسيري و سردسيري مهم منطقه عبارتند از : بادام كوهي ، ارس ، اقيج ، كهكم ، گز ، كنار . جيرفت قبل از اسلام آب يعني آباداني ، زندگي ، هليل رود در جيرفت هميشه نويد اين را مي داده كه اين خاك تمدني بزرگ و كهن را در خود پنهان كرده است . به اعتقاد مورخين و باستان شناسان ، شهر جيرفت بر اثر سيل بنيان كني نابود گرديده است . و خرابه هاي كنوني شهر موسوم به دقيانوس يادگار آن است . وجود رودخانه هليل و طغيانهاي ديو مانندش به قول اعراب ، اين ذهنيت را به يقين نزديك مي كند . البته وجود گسل هاي جيرفت و زلزله بم تخريب آن را بوسيله زمين لرزه دور از ذهن نمي داند . در تاريخ و كتب سياهان و مورخين از جيرفت با نامهاي ديگري ياد شده است . البته براساس نظريات بعضي از مورخين از جمله دكتر باستاني پاريزي در كتاب پيغمبر دزدان و تاريخ كرمان ، جيرفت در زمان ورود سپاه اعراب و در زمان عمر به ايران شهري آباد بوده است . اما كاوش باستان شناسان اخير دال بر اين است كه جيرفت قدمتي بيش از اينها دارد . چنانچه مرتضي راوندي در جلد دوم تاريخ اجتماعي ايران نوشته است : ذوب سنگهاي آهن در ايران در هزاره هاي اول قبل از ميلاد شروع شده و به احتمال قوي اولين بار كوره هاي ذوب در دلفارد نزديك جيرفت شروع به كار نموده است . وجود رودها و جغرافياي ويژه با بخش هاي ميان ك.هي و دشت ، منابع غني فلزي و خاكي شرايط مناسبي براي پديد آمدن زيست جانوري عظيم الجثه در زهلكوت جازموريان از دوران سوم زمين شناسي و آثار پراكنده از دوران پارينه سنگي و دوران نوسنگي در غارها و كوههاي منطقه مربوط به هزاره پنجم پيش از ميلاد در دوران شهرنشيني هزاره دوم – سوم پيش از ميلاد و در دوران مفرغ و آهن و دوران تاريخي اين نكته را تائيد مي كند ، كه در طول تاريخ يكي از مراكز مهم زيست محيطي ايران و جهان به شمار مي آمده است . اين منطقه به سان گذرگاه و راهروي طبيعي بين هند ، ميان رودان ( بين النهرين ) و از جنوب با دريا در ارتباط بوده است . فرهنگ هاي اين كانون مهم تمدني همپايه فرهنگهاي شوشان خوزستان ، ميان رودان ، هارايا و مهنجوداروي هند و تمدن هاي آسيايي ميانه است كه همساني و شباهت مواد فرهنگي آنها بسيار است . شكوفائي تمدن اين منطقه در آغاز شهرنشيني و تشكيل شهر دولت ها در هزاره دوم – سوم بيش از ميلاد است . چنانكه بنا بر نظريات كارشناسي دكتر يوسف مجيد زاده باستان شناس معروف از كاوش هاي به دست آمده نشانگر اين است كه اين شهر در گذشته از آب و فاضلاب مدرن شهري برخوردار بوده است . بنابراين مي تواند نسبت به ديگر تمدنها بي نظير باشد